ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
659
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
بيدمر البدرى . پس از قتل يحياوى او را به دمشق آورد و اياس الناصرى را به جاى او به حلب فرستاد . سپس بيبغاارس رفيق خود احمد شاد شرابخانه را بگرفت و به صفد تبعيد نمود . همچنين جيبغا را نيز به نيابت طرابلس فرستاد و از آن ميان ارغون الاسماعيلى را نيابت حلب داد . در اين سال ميان بيبغاارس و مهنا بن عيسى فتنه افتاد . در اين نبرد مهنا شكست خورد . آنگاه برادر خود احمد را نزد سلطان فرستاد . سلطان او را امارت بر عرب داد و فتنه ميان دو طرف فرونشست . مهنا در سال 749 به هلاكت رسيد و برادرش فياض به جاى او نشست و ما در اخبار ايشان آورديم . كشته شدن ارغون شاه نايب دمشق خبر اين واقعهء عجيب اين است كه جيبغا را كه با ارغون شاه دشمنى داشت بيبغاارس به امارت طرابلس فرستاد . اياس الناصرى نيز كه با ارغون شاه دل بد كرده بود به نيابت حلب مىرفت . اينان در سال 750 به دمشق رسيدند . اياس به جيبغا به دروغ خبر داد كه ارغون شاه بزم سورى ترتيب داده و زنان دولتمردان دمشق را در آن جمع كرده و به آنان تعرض ورزيده است . شب هنگام جيبغا با جمعى به سراى ارغون شاه آمد و او را به بيرون خواند . چون بيرون آمد او را بگرفت و سر بريد . آنگاه فرمانى مجعول از زبان سلطان به مردم و مماليك او نشان داد كه اين كار به فرمان سلطان كرده . آنگاه اموال او را مصادره كرد و به طرابلس رفت . چندى بعد از مصر كسانى رسيدند و آن فرمان را انكار كردند و دروغ او آشكار نمودند . سپاهى از دمشق برفت و جيبغا و اياس را در طرابلس بگرفتند و به مصر آوردند و در سال 750 كشتند . پس از مرگ ارغون شاه شمس الناصرى در ماه جمادى الاول سال 750 به نيابت دمشق منصوب شد . اصل ارغون شاه از بلاد چين بود . او را نزد سلطان ابو سعيد پادشاه مغول به بغداد آوردند . سلطان ابو سعيد او را به دمشق خواجه پسر امير چوپان بخشيد و دمشق خواجه او را به الملك الناصر اهدا نمود . ارغون شاه در دستگاه الملك الناصر مقامى ارجمند يافت و رئيس نوبتخانه شد . الملك الناصر دختر عبد الواحد را به عقد او درآورد . سپس الملك الكامل او را استاد الدار كرد . در ايام الملك المظفر باز هم راه ترقى پيمود و نيابت صفد يافت . سپس به نيابت حلب رسيد . چون يلبغا اليحياوى به سعايت جيبغا در دمشق به زندان افتاد ، ارغون شاه امارت دمشق يافت . و اللّه سبحانه و تعالى اعلم .